Yüksek Seçim Kurulu Nedir? YSK Tarihçesi

Yeni Üye (2)

Azimli üye
Tam Üye
Kayıt tarihi
4 Nisan 2021
Mesaj
107
Yüksek Seçim Kurulu (YSK), Türkiye Cumhuriyeti Devleti'nin Yargıtay ve Danıştay kurumlarının üyeleri içinden çıkardıkları bir kuruldan oluşan; Türkiye Cumhuriyeti Devleti’ndeki seçimlerin denetimini üstlenen ve bu seçimleri yöneten üst yargı mercii olarak tanımlanabilir.

1950 yılında kurulan Yüksek Seçim Kurulu, 7 adet asıl ve 4 adet yedek üyeden oluşur. Üyelerinin altısı Yargıtay, 5 tanesi ise Danıştay üyeleri arasından gizli oylar ile seçilir. Yüksek Seçim Kurulu'nda görev yapan üyelerin görev süresi 6 yıldır, ancak görev süresi dolmuş olan üyeler tekrar seçilip kurulda görev yapabilir.

Kurulun tarihçesine bakacak olursak, 1950 tarihli bir kanun ile il ve ilçe bünyelerinde seçim kurulur oluşturulduğunu, ayrıca Ankara'da da görev yapmak üzere Yüksek Seçim Kurulu'nun kurulduğunu görüyoruz. Bu kanunun esas amacının seçim sırasındaki güvenlik, yönetim ve denetim gibi konularda seçim sürecine yargı denetimi esasını getirmek olduğunu da söyleyebiliriz.

yuksek-secim-kurulu-tarihcesi.jpg

YSK, Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın Yasama bölümü içerisinde yer alır. Altısı Yargıtay, 5 tanesi ise Danıştay genel kurulları arasındaki üyelerden seçilen bir başkan vardır. Yüksek Seçim kurulu başkanı ve başkan vekili kura ile belirlenen Yargıtay ile Danıştay üyeleri arasından seçilen ikişer tane yedek üye arasında yer almazlar. Yüksek Seçim kurulu için yapılacak olan üye seçimi, 4 yılda bir Ocak ayında yapılmaktadır.

Yargısal denetimi sağlayan karma bir egemen üst yargı mercii olmanın dışında, YSK seçimlerdeki genel yönetim ve denetimi de yürüten bir kuruldur. Türkiye Cumhuriyeti Devleti’nde yapılan seçimlerdeki yönetim ve denetim belli aşamalardan ve düzenlemelerden geçmiş ne bugünkü haline gelmiştir.

Türkiye Cumhuriyeti Devleti’ndeki seçimlerin yönetim ve denetimi ile görevli olan kurullar ise aşağıdaki gibidir:​

Kanun
Kurullar
İntihab-i Mebusan Kanun-i Muvakkati (Mebus Seçimi Geçici Kanunu) (2 Ağustos 1908 tarihli)Heyet-i Teftişiye (Denetim Kurulu) Heyet-i İntihabiye (Seçim Kurulu)
Mebus Seçimi Kanunu (14 Aralık 1942 tarih ve 4320 sayılı)Teftiş Heyeti (Denetim Kurulu) Seçim Kurulları
Milletvekilleri Seçimi Kanunu (5 Haziran 1946 tarih ve 4918 sayılı)Seçim Kurulları Seçim Komisyonları
Milletvekilleri Seçim Kanunu (16 Şubat 1950 tarih ve 5545 sayılı)Seçim Kurulları
Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanun (26 Nisan 1961 tarih ve 298 sayılı)Seçim Kurulları

Yüksek Seçim Kurulu (YSK) Görev ve Yetkileri​

  1. Seçimlerin başlaması ve bitmesi arasında geçen tüm süreçte, gerçekleşen seçimin belirli bir düzen içerisinde yönetilmesi ile ilgili tüm işlemleri yapmak ve yaptırmak, seçim sürecinden sonra ise yapılmış olan seçim ile ilgili şikâyet ve itirazları incelemek ve karara bağlamak.​
  2. Türkiye Büyük Millet Meclisi üyelerinin hazırlamış olduğu seçim tutanaklarını kabul etmek.​
  3. Cumhurbaşkanı seçimi ile ilgili tutanakları kabul etmek ve seçilmiş olan Cumhurbaşkanı adına tutanak düzenlemek.​
  4. Yapılacak olan seçimle ilgili seçmen kütüğü oluşturmak, seçmen kütüğünü düzenlemek, güncellemek yönetmek ve denetlemek.​
  5. Seçim süreci boyunca, seçmenlerin hakları ve yükümlülükleri ile ilgili çeşitli medya kuruluşlarında zorunlu yayın kapsamında yayınlanmak üzere tanıtım programları hazırlamak veya hazırlatmak.​
  6. Yapılacak olan seçimde engelli bireylerin oy kullanmalarını kolaylaştırma adına alınabilecek her türlü tedbiri almak.​
  7. Yurtdışında bulunan seçmenlerin oy kullanmaları adına kolaylaştırıcı tedbirler almak.​
  8. Yüksek seçim kurulunun görev alanı ile ilgili konularda yurtiçi ve yurtdışındaki kuruluşlarla iş birliği yapmak.​
  9. Anayasa ve kanunlarda verilen görevleri yerine getirmek.​

Yüksek Seçim Kurulu Teşkilatlanması​

Yüksek Seçim Kurulu teşkilatlanması, merkez ve taşra teşkilatı olmak üzere ikiye ayrılmaktadır. Merkez teşkilatında seçmen kütüğü genel müdürlüğü, seçim hizmetleri genel müdürlüğü, insan kaynakları dairesi başkanlığı, strateji geliştirme dairesi başkanlığı ile özel kalem müdürlüğünden oluşmaktadır.

Taşra teşkilatlanmasında ise, her ilde seçim çevresinde oluşturulan bir il seçim kurulu başkanlığı ve her ilçede ise bir İlçe Seçim Kurulu Başkanlığı bulunmaktadır. Ayrıca seçmen kütüğü büroları ve seçim bölgelerinde bulunan her sandık için de bir sandık kurulu oluşturulur.

İl Seçim Kurulu ve İlçe Seçim Kurulu Başkanlıklarının yapısına bakacak olursak; İl Seçim Kurulu Başkanlıklarının ildeki seçim çerçevesinde kanuna tespit edilen vazifeleri yerine getirdiğini, İlçe Seçim Kurulu Başkanlıklarına ne ise her ilçede seçimle ilgili kanunun verdiği görevleri yaptığını görüyoruz. İl Seçim kurulu başkanlıkları seçimleri düzenle yürütmekle görevlidir. Yüksek Seçim Kurulunun yürüttüğünü her seçimde, her il merkezinde ayrı bir İl Seçim Kurulu Başkanlığının bulunduğunu da biliyoruz. İl merkezinde bulunan ve derecesi en yüksek olan hâkim kurulu başkanıdır. Diğer iki yüksek dereceli hâkim ise il seçim kurulu üyesidir. 2 adet yedek üye de yargı organındaki 2 hâkimden oluşur.

İlçe Seçim kuruluna baktığımızda ise, yine seçimleri düzenle yürütmekle görevli olması ile her ilçe merkezinde ayrı bir İlçe Seçim Kurulu Başkanlığı bulunduğunu görüyoruz.

İlçedeki en yüksek dereceli hâkimin yine kurul başkanı olduğunu, ancak kurulun başka 6 üyeden de meydana geldiğini biliyoruz. Bu üyelerden 4 tanesi siyasi partilerden, iki tanesi ise devlet memurları arasından seçilmektedir.​
 
Top