Süveyş Kanalı Tarihçesi ve Ever Given Olayı

uykumvar

Azimli üye
Tam Üye
Kayıt tarihi
24 Mart 2021
Mesaj
235
Süveyş Kanalı, Mısır’ın Osmanlı İmparatorluğu himayesinde olduğu zaman içinde açılan kanaldır. Afrika ve Asya’yı birleştiren kanal, adını Mısır’ın liman kenti Süveyş’ten alır. Bu şehir Kızıldeniz’in kuzey bölgesinde bulunmaktadır.

Dünyanın sayılı kanallarından olan süveyş kanalı, Akdeniz ile Kızıldeniz arasında olan bağlantıyı kurmaktadır. Kızıldeniz ile Akdeniz arasında bir bağlantı olması düşüncesi Firavunlar Çağına kadar dayanmaktadır. İlk kez Firavun 2. Ramses çağında hayata geçirilen kanal düşüncesi, yapılan kanalın kumla dolmasıyla son bulmuştur.

suveys-kanali-hakkinda-bilgiler.jpg

Süveyş Kanalı’nın yapımına Mısır’ın başında Osmanlı İmparatorluğu’nun Mısır Valisi Said Paşa bulunduğu dönemde bir Fransız şirketi tarafından başlanmıştır. Said Paşa Fransızların kanalı yaparak 99 yıl kanala sahip olmalarını 1854 yılında onaylamıştır ve 5 yıl sonra kanal yapımına başlanmıştır. Yapımı 10 yıl süren kanalda 60 bin kişi çalışmış ve kanal 17 Kasım1869 yılında bitmiştir. Kanalın açılışı gösterişli törenlerle yapılmıştır. Kanalın bittiği dönemde Mısır’ın başında Mısır Valisi İsmail Paşa bulunmaktaydı.

Süveyş Kanalı’nın açılmasına tepki gösteren İngiltere Mısır’a saldırmış ve kanalı ele geçirmiştir. 1882’de gerçekleşen saldırı sonrası Osmanlı İmparatorluğu kanalı geri almak için karşı saldırıda bulunmuş ve “1. ve 2. Kanal Hareketleri” diye isimlendirilen saldırılar sonuç vermemiş, Süveyş Kanalı İngiltere himayesinde kalmıştır. 1888 yılında ise Süveyş Kanalı’nı ülkeler arası yapmak ve gemi geçişlerini yoluna koymak için İstanbul Anlaşması imzalanmıştır.

Süveyş Kanal Otoritesi Kuruluyor

Mısır 1914 yılına kadar Osmanlı İmparatorluğu’nun idaresi altındaydı. 1922 yılında başa geçen Kral Faruk tarafından Mısır’ın bağımsızlığı duyuruldu. Bu arada İngiltere 1946 yılına dek Süveyş Kanalına sahip olmak karşılığında işgale son vererek ülkeyi terk etti.

1952 yılında Mısır’da darbe yapıldı. Yapılan darbe sonrası Kral Faruk ülkeden ayrıldı ve 1953 yılında ülkede yönetimin Cumhuriyet olduğu duyuruldu. 1956’da gerçekleştirilen seçimler sonrası ülke başında Cemal Abdel Nasır yer aldı. Bu dönemde Süveyş Kanalı Otoritesi oluşturuldu. Bu otoritenin tamamı Mısırlı yöneticilerden meydana geldi.

Dünyanın En Uzun Kapaksız Kanalı

Süveyş Kanalı 193.3 kilometre uzunluğunda olup Sina Yarımadası’nın batısında bulunmaktadır. Oldukça geniş olan kanalın en dar yeri 313 metredir. Kanal Asya ve Avrupa arasında taşımacılık yapılmasını kolaylaştırmıştır. Kanal yapımı öncesinde deniz taşımacılığı için Afrika’nın etrafında dolaşılması gerekmekteydi. Süveyş Kanalı dünyanın sayılı su yollarındandır. Süveyş Kanalı yapılmadan önce deniz ticareti yapmak için çok uzun bir yol kat edilmekteydi. Bundan dolayı bir kanal ihtiyacı olmuştur.

Süveyş Kanalı, dünya üzerinde kapakları olmayan en uzun kanaldır. Kanalda kaza hemen hiç olmaz. Kanal, günün 24 saati kullanılır. Süveyş Kanalı ile Basra Körfezi ülkeleri ve Güney Avrupa ülkeleri ticareti artmış, bu durumda kanalın önemini arttırmıştır. Avrupa, Asya ve Afrika kıtalarını etkileyen Süveyş Kanalı deniz ulaşımında hakimiyet kurmuştur.

Süveyş Kanalı’nı kullanan gemiler, gemi boyutu ve taşıma karşılığında bir ücret ödemektedir. Yapılan anlaşmalar nedeniyle dünyadaki tüm ulusların kanaldan geçiş hakkı bulunmaktadır. Ticaret veya savaş gemileri için herhangi bir sınırlandırma bulunmamaktadır.

Yıllar içinde Süveyş Kanalı Gelişimi

Süveyş Kanalı, Mısır’da bulunan ve insan yapımı yollardan oluşan bir su geçididir. Kanalın uzunluğu ilk yapımında 164 kilometre, derinliği ise 8 metredir. Ancak sonrasında değişen şartlar doğrultusunda kanalın uzunluğunu genişletmek için çalışmalar yapılmıştır. 2010 yılında ilk düzenlemeler gerçekleştirilmiş, böylece Süveyş Kanalı 193 kilometre uzunluğuna erişmiştir. Kanal genişliği 205 metre olmuş, derinlik ise 24 metreye ulaşmıştır.

Süveyş Kanalı’nı yapan Suez Canal Company’nin hisselerinin büyük bir kısmı Fransa’da idi. 1875 yılında İngiltere bir hamle yaparak hisselerin yüzde 44’ünü almıştır.

Süveyş kanalında deniz suyundan faydalanmaktadır ancak kanalda bir set yoktur. Kanalda set olmaması nedeniyle deniz suyu serbest bir şekilde akmaktadır. Süveyş kanalı dar olması nedeniyle tek yönlüdür.

Mısır devleti idaresi altında olan kanal ülke gelişimi için çok önemlidir. Süveyş Kanalından bir günde yaklaşık 74 gemi geçiş yapmaktadır. Bu da günlük 7 milyon dolar getiri sağlamaktadır. Süveyş Kanalı Mısır’ın en büyük döviz kaynaklarından birisidir.

1970 yılına dek iki defa kapanan Süveyş Kanalı’nda iki taraflı geçiş olması için hazırlıklar başladı. 2014 yılında Abdülfettah es-Sisi kanalın genişletilmesi için çalışma başlattı ve bir yıl sonra çalışmalar bitti.

Süveyş Kanalı İki Kez Kapatıldı

Mısır’ın Süveyş Kanalı’na hâkim olmasıyla İngiltere ve Fransa harekete geçti zira körfez ülkelerinden elde ettikleri petrolü ülkelerine Süveyş Kanalı’nı kullanarak götürüyorlardı. İngiltere ve Fransa İsrail ile iş birliği yaparak kanalı kapattı. Kanal 1957 yılında yeniden açıldı. 24 Nisan günü İstanbul Anlaşması çerçevesinde Süveyş Kanalı’nın savaş gemileri için açık olacağı açıklandı.

1967 yılında kanal, İsrail tarafından işgal edildi ve doğu bölgesi İsrail’in kontrolüne geçti. Arap İsrail savaşıyla kanal 8 yıl kapalı kaldı.

2004 yılında kanal uzun süre kapandı. 142 bin ton ham Petrol taşıyan Tropic Brilliance isimli gemi nedeniyle 3 gün kapalı kaldı. Ham petrol taşıyan kargo gemisi rotayı bozarak karaya çıktı.

Süveyş Kanalı Krizi

2021 yılı 23 Mart’ta, Japon Shoe Kisen Kaisha şirketinin Ever Given adlı kargo gemisi Süveyş Kanalı’ndan geçerken hakimiyeti kaybetmiş yan dönmüş ve karaya oturarak kanal ulaşımını durdurmuştur. Kanal genişliği 275 metre olmasına rağmen kanalda karaya oturan gemi Malezya’dan Hollanda’ya gitmekteydi.

Ever Given isimli kargo gemisinin Süveyş Kanalı’nda yolu kapatması nedeniyle karmaşa oldu. Gemiler uzun sıraya girdi. 28 Mart’ta kuyrukta olan kargo gemileri 320 taneydi. Bunlar gıda, LNG, petrol ve benzeriydi. Ancak bazı gemiler kanal girişinde sırada olmak yerine Ümit Burnu çevresini kullandı.

Kanalı ulaşıma kapatan bu gemi nedeniyle her gün 10 ila 15 milyar dolar arasında zarar edildiği tahmin ediliyor. Böylesi bir olay neticesinde kullanımı yaygın ürünlerde kıtlık olacağı düşünülmektedir.

suveys-kanali-ever-given-gemisi.jpg

Ever Given Adlı Kargo Gemisi Kurtarıldı

Süveyş Kanalı Otoritesi kanalı kapatan kargo gemisini kurtarmak için 3 ayrı plan yaptı. Bu planlardan iki tanesi Hollanda ile Mısır ülkeleri tarafından gerçekleştirildi. Bunlardan birisi kargo gemisinin alt kısmında bulunan çamurdan kurtarılmasıydı. Öbür planda geminin baş tarafındaki kumun geminin altından çıkarılmasıydı.

Süveyş Kanalı Otoritesi Başkanı Usame Rabi, bir konuşma yaparak üçüncü planın kargo gemisinin taşıdığı yüklerden kurtulması gerekliliği olduğunu bildirdi.

Gemi bir hafta süren uğraşlar sonucu kurtarıldı. Geminin kısmi yüzdüğü, rotanın yüzde 80 uyumlandığı söylendi. Geminin kanalı kapattığı sürenin dünya üzerinde 100 milyar dolar zarara sebep olacağı tahmin ediliyor. Dünya deniz ticaretinin yüzde 10 ila 12’sinin olduğu Süveyş Kanalı’nın normale dönme vakti belli değil.

Yaşanan bu olay, Türkiye’nin de içinde bulunduğu bazı rotaları yeniden ortaya sunmuştur. Habur ile Ovacık sınırında olan demiryolları yatırımının yeni krizler için bir olasılık olacağı açıklanmış, Bağdat Türkiye ile orada bir demiryolu hattı için bağlantı kurmuştur.

Mısır, Süveyş Kanalı’nın kapanmasına sebep olan kargo gemisi hakkında soruşturma başlattığını açıklamıştır. Ever Given isimli geminin kaza yapması ve karaya oturması hakkında araştırma yapılacağını bildirmiş, Süveyş Kanalı İdaresi Müsteşarı Seyyid Seisa On isimli televizyon kanalında soruşturma hakkında konuşarak bilgiler vermiştir.
 
Top