Radyokarbon ( C-14) Tarihleme Yöntemi

Samur

Üye
Tam Üye
Kayıt tarihi
17 Nisan 2021
Mesaj
98
Radyokarbon ( C-14) Tarihleme Yöntemi

Arkeolojik kazılarda içinde karbon elementi bulunan çeşitli buluntular elde edilir. Karbon içeren buluntularda eser olarak bulunan radyoaktif C14 (radyokarbon) izotopunun 1950 yılından günümüze, yaklaşık son 50 bin yılda yeryüzünde meydana gelen arkeolojik, paleobotanik ve jeolojik olayların mutlak tarihlenmesi için kullanılan ana yöntem durumuna gelmiştir. C-14 tarihleme metodu, aynı zamanda Karbon 14 Testi olarak da bilinir.

Arkeolojik kazılarda ele geçen ve karbon içeren her buluntu radyokarbon yöntemiyle tarihlenebilir. Tarihlenmek üzere toplanan buluntulara örnek adı verilir. Tarihlenecek örnekler olarak ağaç parçaları, odun kömürü, kurumuş bitkiler, tahıl taneleri, dokuma parçaları, deri, hayvan kabukları, kemik, yemek artıkları sayılabilir.

karbon-14-testi-radyokarbon.jpg

Uzaydan atmosferin üst tabakalarına gelen kozmik ışınların her yönden eşit miktarda geldiği gözlenir. Bu nedenle C14 izotopunun oluşma hızı ile canlılardaki yoğunluğunun eski zamanlardan günümüze aynı olması beklenir ve böyle olduğu varsayılır. Fakat C14 hemen parçalanmaya başlar ve atmosferde bir denge derişimine erişir: 1 g karbon için 1 dakikada 15,3 parçalanmadır.

C14 karbondioksidin yapısına girer ve fotosentez ile bitkilerin ve dolayısıyla hayvanların yapısına girer. Bitki ve hayvanlar canlıyken yapılarında C14 denge derişiminde bulunur. Fakat öldükten sonra karbon dışarıdan karbon alınması duracağından zamanla C-14 miktarı azalır. Yarı ömrü 5730 yıl olduğu için, bu sürenin sonunda yarı yarıya azalmış olur.

Atmosferdeki C14 yoğunluğu eski zamanlardan günümüze değişmemiştir. Temel varsayımı doğrulamak üzere ağaç halkaları sayımı (dendrokronoloji) yöntemiyle gerçek halka yaşları belirlenen yüzlerce örneğin radyokarbon yaşları da bulunarak karşılıştırılmıştır. Gerçek yaş deyimi yerine aynı zamanda takvim yaşı deyimi de kullanılır. Bu karşılaştırmalar temel varsayımın doğru olmadığını, yeryüzündeki C14 yoğunluğunun eski yıllarda önemli miktarlarda değiştiğini, bazı zamanlarda arttığını bazı zamanlarda ise azaldığını göstermiştir.

Yöntemin AdıÖrnek TürleriTarihleme Sınırları (Yıl)
RadyokarbonKarbon içeren buluntular0 - 50.000
DendrokronolojiAğaç, odun kömürü0 - 10.000
TL (Thermoluminescence) ve OSL (Optically Stimulated Luminescence)Seramik, pişmiş toprak kaplar, tuğla, fırın buluntusu, çökeltiler1000 - 300.000
ESR (Electron Spin Resonance)Kireçtaşı, mercan, hayvan kabukları, diş1000 - 300.000
Fisyon İzleriApatit, mika, zirkon, volkanik cam30.000 - 20.000.000
Obsidiyen HidrasyonuÇakmak taşı, volkanik cam, glasiyer taşları, volkan külü100 - 1.000.000
Potasyum - Argon ( K - Ar)Isıtılmış kaya, volkanik kaya20.000 - 4.300.000.000
ArkeomanyetizmaSeramik, pişmiş toprak kaplar, tuğla, fırın buluntusu0 - 5.000
AminoasitOrganik maddeler2.000 - 2.000.000
 

Eklentiler

  • karbon-14-testi-radyokarbon.jpg
    karbon-14-testi-radyokarbon.jpg
    20,2 KB · Görüntülenme: 9
  • karbon-14-testi-radyokarbon.jpg
    karbon-14-testi-radyokarbon.jpg
    20,2 KB · Görüntülenme: 1
Moderatörler tarafından düzenlendi:
Top