Nasıl Vali Olunur? Valinin Görevleri Nelerdir?

uykumvar

Azimli üye
Tam Üye
Kayıt tarihi
24 Mart 2021
Mesaj
237
Nasıl Vali Olunur? Valinin Görevleri Nelerdir?

Çalışma koşulları ve saygınlığı dolayısıyla gözde meslek dallarından biri olan valilik mesleği nedir? vali, şehirleri eski adıyla illeri idare etmek için görevlendirilmiş kişidir. Valiler, şehirlerin başında cumhurbaşkanını temsil ederler. İllerdeki en yüksek ve yetkili amir olan valiler, il sınırları dahilinde ili ilgilendiren ve bakanlıkça görevlendirilen kişileri yönetir. Bakanlık tarafından görevlendirilen bu kişilere emir ve talimat verebilirler, keza bu görevli kişiler de valinin emir ve talimatlarını yerine getirmekle mükelleftirler.

İl içerisindeki en yetkili birim olan valiliğin dokunamadığı alanlar da vardır. Valilinin emir ve talimat veremediği birimler arasında yargıç ve hakim gibi yargı mensupları, askeri personelin belirli bir kısmı yer alır. Valiler, tıpkı ilçelerdeki kaymakamların ilçedeki kolluk kuvvetlerinin başı olması gibi kolluk kuvvetlerinin il bazındaki başıdır.

Nasıl vali olunur sorusu sorulamadan önce valinin kim olduğu, görev ve sorumluluklarının neler olduğunun bilinmesi gerekir. Valilik makamı pek çok gencin ulaşmak istediği makam olsa da o makama ilerlerken çeşitli şart ve sınavlardan geçmek gerekmektedir.

Valinin Görev ve Sorumlulukları Nelerdir?

Önceki paragrafta da belirtildiği gibi valilerin genel olarak yaptıkları işler kanun, cumhurbaşkanlığı kararnamesi, kanun hükmündeki kararnameler (KHK) ve mevzuatın yayılıp uygulatmaktır.

Valilere kanun koyucu bazı noktalarda doğrudan yetki vermiştir. İlgili kanunlardan veya yasal düzenlemeden aldığı yetkiler ile genel emir çıkartabilmektedirler. Bunlardan farklı olarak valilerin görev ve sorumluluklarını aşağıdaki şekilde özetleyebiliriz:
  • İdari amir olarak görev yaptığı şehrin idaresi ile ilgilenmek.
  • Devlete bağlı işletmelerin, iş yerlerinin ve kurumlarının denetimlerini yapmak.
  • Kolluk kuvvetlerine emir ve talimat vermek suretiyle suç işlenmesini önleyerek kamunun düzenini ve huzurunu sağlamak.
  • Jandarma, polis, gümrük muhafaza ve diğer çeşitli kolluk kuvvetlerinin il içerisindeki yerlerini belirlemek, değiştirmek.
  • İl özel idaresinin denetimlerini yapmak ve ildeki vatandaşların ortak ihtiyaçlarını giderebilmek adına yeni çalışmalar yapmak.
  • İl özel idaresinin bütçesini hazırlamak.
Nasıl Vali Olunur?

Öncelikle valiliğin atama ile yapıldığını bilmeniz gerekmektedir. Bakanlar kurulu tarafından belirlenen valiler, cumhurbaşkanının onayından sonra görev yapacakları illere atanırar. Nasıl vali olunur sorusunun cevabı esasında bakanlar kurulundan bitmektedir. Peki Bakanlar Kurulu valileri hangi kriterlerle ve nasıl seçerler?

Her şeyden önce vali olmak isteyen adayların mutlaka ama mutlaka Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olması gerekmektedir. Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmayan her ne şekilde olursa olsun vali olarak atanamaz. Vali olmak için gerekli şartlar konusunda vali olmak istiyorum diyen kişinin 18 yaşını doldurmuş olması gerekmektedir. Bunun yanı sıra da vali olmak isteyen birinin 35 yaşını doldurmamış olması gerekmektedir. Öğrenim şartı olarak ise en az ilköğretim okulunu tamamlamış olması gereken adayın bu şartları sağlasa dahi kaymakam olmak için gerekli şartlarda olduğu gibi 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 48. Maddesindeki şartları taşımadığı durumlarda vali olarak atanması mümkün değildir.

657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu 48. Maddesine göre:

Türk Ceza Kanununun 53 üncü maddesinde belirtilen süreler geçmiş olsa bile; kasten işlenen bir suçtan dolayı bir yıl veya daha fazla süreyle hapis cezasına ya da affa uğramış olsa bile devletin güvenliğine karşı suçlar, Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, (…)(1) zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama veya kaçakçılık suçlarından mahkûm olmamak.”

Bu gibi suç tiplerini işlemiş olanlar, suç affa uğramış olsa da valilik görevine atanmasına engel oluşturacaktır. Nasıl vali olunur sorusuna burada yeni bir soluk getirerek bu gibi suçlardan uzak durmanın ne kadar önemli olduğunu gösterdik.

Vali Olmak İçin Atamalar Nasıl Yapılır?

Vali
olmak için gerekli olan tüm şartları sağlıyorsanız öncelikle ÖSYM tarafından yapılan Kaymakam Adaylığı Giriş Sınavı’na girerek başarılı olmanız gerekmektedir. Bu sınavda başarılı olan adaylar daha sonra sözlü sınava da tabi tutularak başarılı olmaları durumunda Kaymakam olarak göreve (staj vs. süreçlerinden sonra) başlarlar. 2 yıllık kaymakamlık görevini layıkıyla yerine getiren adaylar vali yardımcısı olarak terfi ederler. Vali yardımcıları yine İçişleri Bakanlığı’nın verdiği karar ile valiliğe yükseltilir. İçişleri Bakanlığı tarafından verilen bu kararı Cumhurbaşkanı onayladığı vakit, vali yardımcısı statüsündeki adaylar resmen terfi ettirilerek çeşitli illere valilik görevini yapması için atanırlar.

Vali olmak için bitirilmesi gereken üniversiteler olarak diye bir şart yokken Vali yardımcısı olduktan sonra valiliğe terfi edebilmek için önce 2 yıllık kaymakamlık görevinin yapılması gerekmektedir. Bu da demektir ki kaymakam olma şartlarını yerine getiriyor olmalısınız. Kaymakam olmak için Sosyoloji, İşletme, İktisat, Hukuk, Siyasal Bilgiler, İktisadi Ve İdari Bilimler Fakülteleri, Halkla İlişkiler Ve Psikoloji bölümlerinin birinden mezun olmanız gerekmektedir. Eğer yurtdışındaki bir üniversiteden mezun olmuşsanız YÖK tarafından denkliğinin kabul edilmesi gerekir.
 
Moderatörler tarafından düzenlendi:
Top